Przejdź do treści
  1. Start
  2. Pozostałe wyspy
  3. Sporady

Sporady: które wyspy wybrać i jak je połączyć

Redakcja Wyspy Grecji, , 10 min czytania

Sporady
Fot. Herbert wie, CC BY-SA 4.0

Sporady to archipelag na wschodnim wybrzeżu Grecji, na Morzu Egejskim, na północny wschód od wyspy Eubea. Składa się z 24 wysp, z czego cztery są stale zamieszkane: Alonnisos, Skiathos, Skopelos i Skyros. Ten przegląd pomoże wybrać wyspę, ustalić dojazd i zaplanować przejazd między kilkoma wyspami w jednym wyjeździe.

Czym są sporady i ile wysp obejmują?

Sporady to archipelag na wschodnim wybrzeżu Grecji, na Morzu Egejskim, na północny wschód od wyspy Eubea. Nazwa znaczy tyle co „rozproszone”, bo wyspy leżą rozsiane po morzu. Dziś słowo to najczęściej oznacza północną grupę, nazywaną też sporadami tesalskimi, bo należy do regionu Tesalii. Cztery wyspy tej grupy są stale zamieszkane: Alonnisos, Skiathos, Skopelos i Skyros.

Cały archipelag liczy 24 wyspy, ale turyści znają zwykle tylko kilka z nich. Skyros leży już w sąsiednim regionie Grecji Środkowej. Jednostka regionalna Sporad, obejmująca Skiathos, Skopelos i Alonnisos, ma powierzchnię 275,7 km kwadratowych i liczy około 13,5 tysiąca mieszkańców.

Jeśli dopiero wybierasz kierunek w Grecji, zacznij od przeglądu wysp greckich, a potem wróć tutaj. Sporady są dobrym wyborem dla kogoś, kto szuka zieleni i spokojniejszego morza niż na popularnych wyspach Cyklad.

Które wyspy sporad wybrać?

Wybór zależy od tego, czego szukasz. Skiathos ma najwięcej plaż i najłatwiejszy dojazd, więc wiele osób zaczyna właśnie od niej. Skopelos jest równie ładna, ale mniej zatłoczona poza lipcem i sierpniem. Alonnisos jest jeszcze cichsza.

Wyspa Charakter Dla kogo
Skiathos plaże, port, lotnisko na wyspie plaże i życie nadmorskie
Skopelos zieleń, wioski, spokój poza latem spokojny wypoczynek i piesze wycieczki
Alonnisos najcichsza z czterech stale zamieszkanych ciszę i przyrodę
Skyros leży w regionie Grecji Środkowej osoby, które chcą połączyć kilka wysp

Wyspy różnią się też architekturą. Są bardziej zielone i zalesione niż typowe Cyklady, a domy mają raczej kamienne dachy niż białe elewacje. Jeśli chcesz tylko plaż, wybierz Skiathos. Jeśli zależy ci na klimacie małego miasteczka i wędrówkach, lepiej sprawdzi się Skopelos.

Gdzie leżą sporady i jak są podzielone?

W geografii wyróżnia się pięć grup wysp o nazwie sporady. Najbardziej znana to grupa północna, nazywana też tesalską. Składa się z wysp Skopelos, Alonnisos, Skiathos, Skyros oraz kilku mniejszych, jak Kyra Panagia, Peristera, Gioura, Skantzoura, Piperi i Tsougria.

Pozostałe grupy to sporady saronickie, czyli Salamina, Egina, Poros, Hydra i Spetses, sporady południowe, czyli Dodekanez, sporady wschodnie przy wybrzeżu Azji Mniejszej, z Samos, Ikarią i Lesbos, oraz sporady tracjańskie, z Thasos, Samotraką i Lemnos. Ten przewodnik dotyczy wyłącznie północnej grupy, z której pochodzą wyspy opisane dalej.

Na granicy grup leży też Skyros. Mimo że należy do północnej grupy, administracyjnie nie jest częścią jednostki regionalnej Sporad, więc w urzędowych zestawieniach pojawia się osobno.

Jak dojechać na sporady?

Na sporady dostaniesz się promem albo samolotem. Jednym z głównych portów wyjazdowych jest Wolos, a drugim Agios Konstantinos. Promy na wyspy obsługuje przede wszystkim przewoźnik Hellenic Seaways, który używa zarówno szybkich katamaranów, jak i tradycyjnych promów. Między wyspami kursują też mniejsze promy i łodzie, ale ich rozkłady zmieniają się z sezonu na sezon.

Na Skiathos działa lotnisko międzynarodowe, położone na północno-wschodnim krańcu wyspy, przy lagunie i wąskim przesmyku oddzielającym wyspę od półwyspu Lazareta. Loty czarterowe obsługują linie z wielu krajów Europy, a regularne połączenia krajowe są obsługiwane przez mniejszą liczbę przewoźników. Zakres lotów zmienia się, więc aktualny rozkład sprawdź przed zakupem biletów na oficjalnej stronie lotniska lub w rozkładzie przewoźnika.

Aktualne rozkłady promów znajdziesz na oficjalnych stronach portów w Wolos i Agios Konstantinos oraz u przewoźników promowych.

Jak połączyć kilka wysp w jednej podróży?

Najprostszy plan to jedna baza i wypady na sąsiednie wyspy. Skiathos i Skopelos leżą blisko siebie, a Skopelos ma najbliższe wyspy zamieszkane po obu stronach: Skiathos na zachodzie i Alonnisos na wschodzie. Dzięki temu łatwo ułożyć trasę, w której przepływasz przez dwie lub trzy wyspy bez powrotu na ląd.

Przy planowaniu trzeba liczyć się z tym, że promy nie kursują co godzinę przez cały dzień, a poza sezonem częstotliwość spada. Zarezerwuj noclegi na każdej wyspie z wyprzedzeniem i ustal godzinę powrotu tak, by zdążyć na ostatni przepływ. Dobrze jest też zostawić jeden dzień zapasowy na wypadek, gdy wiatr lub pogoda utrudni przeprawę. Główny port na Skopelos bywa zamykany przy silnych północnych wiatrach, więc przy takiej trasie warto mieć plan B.

Rozkład kursów sprawdzaj w dniu wyjazdu w aktualnym rozkładzie promów na trasie między wyspami.

Skiathos: wyspa plaż i portu

Skiathos ma powierzchnię około 50 km kwadratowych, a jej wybrzeże liczy około 44 km. Plaż jest ponad 60, w większości piaszczystych, rozsianych po całej linii brzegowej. Stolica wyspy, miasto Skiathos, leży we wschodniej części, nad portem, gdzie są sklepy, bary i kluby.

Najwyższy szczyt to Karafiltzanaka, 433 m n.p.m. Wnętrze wyspy porastają głównie sosny alepskie, a na południowym zachodzie rośnie mały las sosen pinii przy lagunie. Główna droga biegnie wzdłuż wschodniego i południowego wybrzeża. Węższe drogi, część z nich gruntowa, prowadzą w głąb wyspy i na północne wybrzeże.

Na Skiathos działa sieć autobusów, która łączy miasto z popularnymi plażami na południowym zachodzie. W sezonie kursy są bardzo częste, a poza sezonem znacznie rzadsze. Aktualny rozkład podaje oficjalna strona lokalnego przewoźnika autobusowego na Skiathos.

Skopelos: wyspa zieleni i wiosek

Skopelos ma powierzchnię około 96 km kwadratowych i kształt zbliżony do saksofonu. Najwyższa góra, Delfi, ma 681 m i leży w środku wyspy. W południowo-wschodniej części wznosi się Palouki, 546 m. Wybrzeże jest mocno poszarpane, z klifami wpadającymi w morze, a zatok i naturalnych portów jest niewiele.

Główna miejscowość, Skopelos, leży w zatoce na północnym wybrzeżu i jest znana z zabytkowej architektury. Glossa stoi na północno-zachodnim krańcu wyspy, na wysokości od 200 do 300 m, z tradycyjnymi domami i spokojną atmosferą. Na zachodnim wybrzeżu leży Neo Klima, wieś zbudowana po trzęsieniu ziemi w 1965 roku, by przenieść mieszkańców ze zniszczonej Klimy.

Skopelos i sąsiednie Skiathos były miejscem zdjęć do filmu Mamma Mia z 2008 roku. Wyspa wciąż przyciąga osoby, które chcą zobaczyć krajobrazy z tego filmu, choć poza sezonem jest tu znacznie spokojniej.

Alonnisos i Skyros: wyspy na ciszę

Alonnisos leży na wschód od Skopelos i jest najcichszą z czterech stale zamieszkanych wysp sporad. Ma mniej turystów niż Skiathos, a jej przyroda jest równie bogata, z lasami i dzikimi zatokami. Dla osób, które szukają spokoju, to najrozsądniejszy wybór z tej grupy.

Białe domy miasteczka Chora na zboczu skalistego wzgórza na wyspie Skyros.
Chora, główna miejscowość na wyspie Skyros, położona na stromym wzgórzu Fot. Han borg, Public domain
Zatoka z błękitną wodą, łodzie motorowe i białe domy na zalesionym wzgórzu w Patitiri
Patitiri na wyspie Alonisos, port i zabudowa na wzgórzu Fot. autor w Wikimedia Commons, Public domain

Skyros jest większa niż wiele innych wysp archipelagu i ma wyraźnie inny charakter. Administracyjnie należy do regionu Eubei oraz do regionu Grecji Środkowej, a nie do jednostki regionalnej Sporad. Na kilku małych wysepkach w jej pobliżu nie mieszka nikt. Skyros dobrze sprawdza się w planie, w którym przeprawa promem jest częścią wyjazdu, a nie tylko dojazdem.

Wybierając Alonnisos lub Skyros, pamiętaj, że połączenia z mniejszymi wyspami są rzadsze niż z Skiathos. Dzień przepłynięcia warto zaplanować z zapasem czasu.

Link partnerski Sporady: noclegi. Porównaj noclegi

Historia sporad w pigułce

Historia sporad sięga czasów przed naszą erą. Na Skopelos, wtedy zwanej Peparetos, osiedlili się w epoce brązu Minojczycy, którzy wprowadzili uprawę winorośli. W 1936 roku odkryto tu królewski grób z czasów mykeńskich. Wyspa w starożytnej Grecji słynęła z wina, a w dramacie Sofoklesa pojawia się jako miejsce, skąd pochodzi wino.

W 480 roku przed naszą erą flota perskiego króla Kserksesa rozbiła się na skałach u wybrzeży Skiathos. Potem Skiathos należała do Związku Delijskiego, a w 1207 roku zdobyli ją bracia Ghisi. Później wyspa przechodziła między Bizancjum a Wenecją, a w 1538 roku zdobyli ją Osmanowie.

W 1704 roku mnisi z Athosu zbudowali klasztor Ewangelistrii na Skiathos. W 1807 roku wciągnięto tam pierwszą flagę Grecji, a klasztor był w czasie powstania przeciw Turkom kryjówką greckich powstańców. Wioski i zamki na wyspach wyglądają dziś inaczej, ale wiele z tych śladów wciąż można zobaczyć.

Przyroda sporad: lasy, skały i morze

Sporady wyglądają inaczej niż typowa Grecja z pocztówek. Zamiast nagich, skalistych wzgórz, pokrytych białymi wioskami, znajdziesz tu zielone, zalesione góry opadające do morza. Architektura jest bliższa północnej Grecji, z kamiennymi dachami i mniejszą ilością bieli.

Skiathos jest szczególnie zalesiona, głównie sosnami alepskimi. Lasy występują na południowym zachodzie i na północy wyspy, ale sosny rosną niemal wszędzie. Przy lagunie na południowym zachodzie rośnie mały las sosen pinii, w miejscu znanym z plaży Koukounaries.

Na Skopelos wzdłuż zboczy rosną sady śliw i migdałów, choć dziś są mniejsze niż kiedyś. Wyspa ma też pasma górskie po zachodniej i wschodniej stronie, a centrum zajmują wzniesienia z Delfi.

Kultura i zabytki sporad

Na Skiathos najważniejszym zabytkiem jest zamek Kastro, średniowieczne centrum wyspy na skale nad morzem. Opuszczono je w XIX wieku, a dziś stoją tam trzy odnowione kościoły i jeden dom, a wiele innych budynków jest w ruinie. Warto też odwiedzić klasztor Ewangelistrii, około 4 km na północ od miasta. Klasztor wciąż jest miejscem kultu, więc wchodź ubrany skromnie i zachowaj ciszę podczas nabożeństw.

W mieście Skiathos mieści się muzeum w domu Aleksandrosa Papadiamantisa, jednego z wybitnych greckich pisarzy. Dom wybudowano około 1860 roku, a w 1965 roku uznano go za zabytek. Zachowały się w nim oryginalne meble, rękopisy i rzeczy osobiste autora. Aktualne godziny otwarcia muzeum podaje jego oficjalna strona.

Na wyspie działa też tradycja literacka i artystyczna. Obok Papadiamantisa pisali tu Alexandros Moraitidis i Zisis Oikonomou, a współczesna scena muzyczna jest związana z kompozytorem Adonisem Mitzelosem.

Plaże na sporadach: co wybrać

Na Skiathos plaż jest ponad 60, ale każda ma swój charakter. Koukounaries to najbardziej znana plaża, osłonięta sosnami pinii, z laguną i popularnym kąpieliskiem. Lalaria dostępna jest tylko łodzią, z krystalicznie czystą wodą i dużymi kamieniami na brzegu. Big Banana i Small Banana, obok Koukounaries, to plaże, które chętnie wybiera młodsza publiczność. Asselinos jest duża i cicha, a Kanapitsa ma zatokę z czystą wodą, sportami wodnymi i tawerną.

Południowe brzegi mają piaszczyste plaże z łagodną wodą. Północne są mniej zatłoczone, ale morze bywa tam bardziej wzburzone. Wiatr najczęściej wieje z północy, więc przy wyborze plaży zwróć na to uwagę. Dla osób, które chcą odpocząć z dala od tłumów, północne zatoki są wygodniejsze.

Skiathos oferuje też wycieczki na sąsiednie wyspy. Duży port pozwala czarterować jachty na jednodniowe wycieczki albo dłuższe wyprawy żeglarskie po okolicznych wyspach. Połączenie plaży z wycieczką łodzią to dobry sposób na dzień poza wyspą.

Kuchnia i produkty sporad

Gospodarka wysp opiera się przede wszystkim na turystyce, która wspiera budownictwo i branże z nią związane. Na Skopelos turystyka jest najsilniejsza latem, ale wyspa przyciąga też emerytów z północnej Europy przez cały rok.

Rolnictwo kiedyś było podstawą gospodarki, dziś jego znaczenie maleje. Sady śliw i migdałów są mniejsze niż dawniej. Produkcja wina z lokalnych winogron została mocno ograniczona po zarazie filoksery w latach czterdziestych, a większość wina na wyspie pochodzi z winogron sprowadzanych z Tesalii. Hodowla kóz i owiec trwa, a z mleka powstaje lokalny ser typu feta, zwany katiki. Rośnie też pszczelarstwo i produkcja miodu.

Ze względu na to, że wiele produktów trzeba dowozić promem, ceny jedzenia i napojów na wyspach są wyższe niż na lądzie. Paliwo również. Przy planowaniu budżetu uwzględnij te różnice.

Transport między wyspami: czego się spodziewać

Transport na sporadach opiera się na promach i autobusach, a nie na samochodach. Na Skiathos działa sieć autobusów, która w sezonie kursuje często. Poza sezonem liczba kursów spada, więc przy planowaniu dnia zostaw margines czasowy. Na mniejszych wyspach sieć dróg jest wąska, a część z nich prowadzi tylko gruntem.

Taksówki i wypożyczalnie skuterów są dostępne na większych wyspach, ale ich ceny i dostępność sprawdź przed wyjazdem na oficjalnej stronie władz lokalnych wybranej wyspy.

Jeśli jedziesz z bagażem, wybierz nocleg blisko portu lub przystanku autobusowego. Dojście z przystani do pensjonatu na wzgórzu bywa męczące, zwłaszcza w upał.

Od czego zacząć planowanie wyjazdu na sporady?

Zacznij od wyboru jednej bazy. Jeśli chcesz plaż i łatwego dojazdu, wybierz Skiathos. Jeśli wolisz zieleń i spokój, wybierz Skopelos albo Alonnisos. Potem sprawdź rozkład promów na dzień przyjazdu i dzień wyjazdu, bo to on decyduje o całej trasie.

Następnie ustal, ile dni chcesz spędzić na każdej wyspie. Na wypad na jedną wyspę wystarczy kilka dni, a na połączenie dwóch lub trzech wysp potrzeba dłuższego pobytu. Zarezerwuj noclegi wcześniej, zwłaszcza w sezonie letnim, i zostaw sobie zapas czasu na przepływy między wyspami.

Przed podróżą: pytania

Ile wysp liczą sporady i ile z nich jest zamieszkanych?

Sporady to 24 wyspy, z czego cztery są stale zamieszkane: Alonnisos, Skiathos, Skopelos i Skyros. Pozostałe to mniejsze wysepki bez stałych mieszkańców.

Którą wyspę sporad wybrać na pierwszy wyjazd?

Na pierwszy wyjazd dobrze sprawdzi się Skiathos, bo ma najwięcej plaż i łatwy dojazd. Skopelos wybierz, jeśli zależy ci na spokoju i wioskach poza sezonem.

Czy da się odwiedzić kilka sporad w jednej podróży?

Tak, wyspy łączą promy, a najprostszy plan to jedna baza i wypady na sąsiednie wyspy. Rozkład przepraw sprawdź przed wyjazdem.

Czy na Skiathos jest lotnisko?

Tak, na północno-wschodnim krańcu wyspy działa lotnisko międzynarodowe. Obsługuje głównie loty czarterowe z wielu krajów Europy, a zakres połączeń sprawdź przed zakupem biletów.

Czy Skopelos pojawiła się w filmach?

Tak, Skopelos i Skiathos były planami zdjęciowymi filmu Mamma Mia z 2008 roku.

Podziel się: E-mail Facebook

Obok tego tekstu

Sporady: wycieczki i bilety link partnerski